dây rọ
Dư dắt chiếc xe đạp lọc cọc, lội qua con suối nước lũ vừa rút, phù sa còn đục, rác rưởi còn vướng kín ngọn cây. Lên tới đỉnh dốc nghỉ để thở, y nắn nắn cái ba lô nhàu nát trong đó có hai bộ quần áo đã sờn, vài cuốn sách giáo khoa xuất bản từ 10 năm trước; trong đó còn có cái quyết định của Trưởng ty Giáo dục cho y làm giáo viên Văn tại trường cơ sở Lâm Phong hưởng lương khởi điểm bốn sáu đồng bảy hào năm xu. y quý lắm, vì đó là công sức, là chìa khoá cuộc sống của y. So với cả nhà y 6 người, làm cả vụ hết sáng lại chiều: Bán lưng cho trời, bán mặt cho đất, cuối vụ chia theo công điểm mới được vài tạ cả khoai cả thóc, tính chỉ được ngót nghét trăm đồng.
Bước vào cổng trường, một quang cảnh hoang sơ đập vào mắt y, một mảnh đất nằm bên con suối nhỏ, đá lô nhô nước chảy rì rào dưới tán cây rừng. Rễ cây rũ xuống mềm mại đu đưa giống mái tóc thiếu nữ đang gội đầu bên suối. Tiếng chim chóc, côn trùng thi nhau như bắt nhịp cho đàn bướm ngũ sắc dập dờn. Con suối đầu nguồn nước lũ đã qua bắt đầu trong lại. Từng đàn cá nhỏ vẩy ánh bạc bơi, nhiều con lật ngửa, lật nghiêng như trêu ghẹo, y cứ ngẫn ngơ.
Thế rồi y lên lớp, buổi đầu y cứ theo giáo học pháp mà thuyết, chẳng biết học sinh có hiểu hay không? Chỉ thấy chúng cứ há hốc mồm nghe y nói. Lớp học của y học sinh tên: Lò A Ri, Vừ Văn Rợ, Mùa Vư Quơ đọc trẹo cả lưỡi. Trong đám học trò đó có con Lò Sin, dân tộc Thổ mới lớp 5 mà phổng phao, mắt đen, da trắng, chăm ngoan hiền như cây trám mật.
Từ ngày có mấy giáo viên mới về, cây rừng thêm xanh sau mùa lũ, cái sân trường bé nhỏ như sáng lên. Đám trẻ con cứ quấn lấy mấy thầy cô giáo mới như gặp đoạn suối mát. Bọn chúng đến lớp học ban ngày rồi cả ban đêm. Nhiều đứa ở lại ngủ với thầy, cô để được nghe kể chuyện. Có hôm phụ huynh còn đến tận trường mời thầy cô về nhà mình ngủ thăm cho vui cái bản.
Trời tháng 11 như co lại, không khí heo khô. Gió bấc cứ vít cây rừng xuống, lá vàng xao xác rụng đầy sân trường. Ngoài con suối có tiếng lao xao. Trẻ con nháo nhác bám quanh một người mặc quân phục khoác ba lô ục ịch bước.
-Thốn! đúng thằng Thốn rồi! Tiếng trong bản vang lên.
Thốn đi bộ đội từ năm 1967 đã 11 năm nay hắn mới về. Hắn nhìn mọi thứ bằng con mắt một mí, ngày xưa đã bé bây giờ nó lại càng bé so với khuôn mặt mập ú, nhiều thớ thịt nằm ngang ở cái tuổi ngoại tứ tuần. Không biết có phải tại con mắt híp lại không, mà bản Lơ của hắn bây giờ mọi thứ đều bé lại so với ngày trước. Hắn ngạc nhiên nhìn ngôi trường, vài căn nhà vách lá nh